Blog


Het schilderproces: wanneer begint een schilderij terug te kijken?

Een droom kan ons de hele dag achtervolgen zonder dat we hem kunnen uitleggen. Een onverwachte kleur in een landschap kan ons plots ontroeren. Soms voelen we dat iets betekenisvol is, terwijl woorden tekortschieten. Misschien herkennen we niet de betekenis van een beeld. Misschien herkennen we een bepaalde aanwezigheid. Dat is een gedachte die me al jaren bezighoudt. Ik probeer geen mysterie te schilderen. Ik probeer een ruimte te maken waarin het mysterie zich kan aandienen.

Zoals een componist niet de stilte componeert, maar muziek schrijft waarin stilte hoorbaar wordt. Zoals een tuinarchitect niet de wind ontwerpt, maar een tuin waarin de wind voelbaar wordt. Zo zie ik ook mijn schilderijen. Niet als antwoorden. Maar als voorwaarden voor een ontmoeting. Daarom blijven vormen in mijn werk vaak onvolledig. Ze lijken zich nog te vormen. Niet om geheimzinnig te zijn, maar omdat een volledig verklaard beeld vaak ophoudt vragen te stellen.

Soms is juist het kwetsbare spoor het meest aanwezig. Niet omdat het alles toont. Maar omdat het niets afsluit. Het laat ruimte.

Misschien is dat ook de reden waarom sommige beelden ons blijven achtervolgen. Ze vertellen geen verhaal.

Ze leggen niets uit. En toch gebeurt er iets.

Ik moet vaak denken aan de filmbeelden van Andrei Tarkovsky. Er gebeurt ogenschijnlijk heel weinig: wind door het gras,

regen op een raam, water dat langzaam stroomt.

Toch lijkt elk beeld een onverwachte intensiteit te bezitten. Niet door de actie. Maar door de aanwezigheid.

https://www.youtube.com/watch?v=2IQH1ygaFcg

Dat is wat ik de ziel van een beeld noem: niet iets wat je kunt aanwijzen of definiëren.

Maar iets wat zich langzaam laat ervaren.

Een ander voorbeeld is Bill Viola’s video ‘the reflecting Pool’:

https://www.youtube.com/watch?v=GHdX7sApIMc

Daarom geloof ik dat sommige schilderijen tijd nodig hebben.

Een eerste indruk vertelt vaak iets over onze verwachtingen, onze herinneringen en onze voorkeuren.

Maar tijd vertelt iets over het kunstwerk. Opent een ruimte. In die zin wordt de stilte een afwezigheid van een oordeel en kan er een onverwachte vorm ontstaan.

Pas daarna begint misschien de ontmoeting die we met een werk zelf hebben. En misschien gebeurt op dat moment iets merkwaardigs. We kijken niet langer alleen naar het schilderij. Het schilderij verandert ook iets in de manier waarop wij kijken.

In die zin begint een schilderij of kunstwerk terug te kijken. Je zou kunnen zeggen dat een schilderij als het ware terugkijkt wanner het niet langer een beeld of object is maar een plaats wordt waar we onszelf en de wereld opnieuw ontmoeten. Niet met ogen. Maar met aandacht.


 

  • 72

    Dat is misschien de moeilijkste vraag.

    Een schilderij is voor mij niet af wanneer alles opgelost is. Integendeel. Een werk is af wanneer het begint terug te spreken. Wanneer het niet langer mijn bedoelingen volgt, maar een eigen...

  • 83

    Caprice ontstond vanuit een eenvoudig verlangen: ruimte maken voor kunst die ons even uit het dagelijkse haalt.

    We leven in een tijd waarin snelheid, zichtbaarheid en informatie een steeds grotere rol spelen. Technologie helpt ons om de...

  • 105

    Caprice wil ruimte beschermen voor wat niet onmiddellijk meetbaar of verklaarbaar is.

    In een wereld die ons voortdurend probeert te definiëren, sturen en voorspellen, geloof ik dat kunst een andere mogelijkheid biedt. Kunst herinnert ons...

  • 109

    Ik heb me vaak afgevraagd waarom het gezicht zo hardnekkig in mijn werk terugkeert. Niet omdat ik portretten wil maken. Integendeel. Steeds opnieuw probeer ik juist van het portret weg te bewegen. Toch verschijnt het telkens opnieuw....

  • 61

    Het sublieme is voor mij niet zozeer iets groots of overweldigends. Het is eerder een ervaring waarin betekenis ontstaat zonder zich volledig vast te leggen.

    Er lijkt iets aanwezig. Iets wat ons raakt. Iets wat ons uitnodigt om verder te...

  • 160

    Soms vragen mensen mij wat mijn schilderijen precies voorstellen. Die vraag begrijp ik.
    We zijn gewend geraakt om beelden te lezen alsof ze een boodschap moeten overbrengen of een gebeurtenis moeten afbeelden. We zoeken naar herkenning, naar...