Wanneer alles verklaard lijkt, ontstaat een merkwaardige leegte. Niet omdat kennis waardeloos zou zijn. Integendeel. Wetenschap en technologie hebben ons een ongeziene mogelijkheid gegeven om de wereld te begrijpen en te beïnvloeden. Ze helpen ons ziektes bestrijden, processen beheersen en verbanden zichtbaar maken die vroeger verborgen bleven.
Maar wat gebeurt er wanneer we beginnen geloven dat alles verklaarbaar is? Dan dreigt de werkelijkheid een gesloten systeem te worden. Een wereld waarin alles een oorzaak heeft, een functie vervult, een plaats krijgt binnen een groter mechanisme. Een wereld waarin het onbekende steeds verder wordt teruggedrongen.
Voor mij voelt dat als een zwart gat. Niet omdat kennis verkeerd zou zijn, maar omdat een werkelijkheid zonder mysterie uiteindelijk ook een werkelijkheid zonder openheid wordt.
De mens leeft niet uitsluitend van verklaringen. We leven ook van verwondering, verbeelding, intuïtie en ervaringen die zich niet volledig laten vastleggen. Er blijft altijd iets dat ontsnapt aan onze begrippen. Iets dat zich toont zonder zich volledig prijs te geven.
Juist daar begint voor mij de rol van kunst. Een goed kunstwerk laat iets open. Niet omdat het onduidelijk wil zijn, maar omdat het erkent dat betekenis nooit volledig samenvalt met wat zichtbaar is. Het laat ruimte voor interpretatie, twijfel en projectie. Het brengt de kijker naar een punt waarop hij niet langer enkel kijkt naar een beeld, maar ook naar zichzelf.
Daarom ben ik minder geïnteresseerd in het verklaren van de wereld dan in het zichtbaar maken van de voorwaarden waarbinnen betekenis ontstaat. Mijn schilderijen vertrekken vaak vanuit ruis, fragmenten, onderbroken lijnen en onvolledige structuren. De mens verschijnt er niet als een heldere identiteit, maar als een spoor. Als een aanwezigheid die zichtbaar wordt binnen een groter systeem zonder er volledig mee samen te vallen.
Dat sluit aan bij mijn onderzoek naar social engineering. Niet omdat ik technologie wil illustreren, maar omdat ik geïnteresseerd ben in wat er met de menselijke ervaring gebeurt wanneer we steeds meer worden herleid tot data, gedragspatronen en meetbare profielen. In die context verschijnt de mens niet langer als een autonoom wezen, maar als een functionele identiteit binnen een netwerk van detectie, registratie en voorspelling.
Mijn schilderijen proberen niet die systemen af te beelden. Ze proberen eerder een ruimte te openen waarin iets anders voelbaar wordt. Een kwetsbaarheid. Een onbepaaldheid. Een restwaarde die zich niet laat reduceren tot informatie.
Een schilderij is daarom voor mij geen gesloten compositie en geen plaats van geruststelling. Het is een voorwaarde waarin betekenis nog niet volledig vastligt. Een ruimte waarin iets kan verschijnen zonder onmiddellijk benoemd te worden.
Misschien is dat wat kunst uiteindelijk beschermt. Niet de waarheid. Maar de mogelijkheid dat er altijd meer aanwezig is dan wat we kunnen verklaren.
Verwondering wordt vaak gezien als iets bijkomstigs. Een aangename ervaring die af en toe opduikt tijdens een reis, bij een kunstwerk of in een bijzonder moment.
Maar misschien is verwondering geen luxe. Misschien is ze een noodzaak.
Niet meer verwonderd kunnen zijn over het leven betekent dat iets in ons verstard is geraakt. Dat we de wereld enkel nog benaderen via bekende patronen, vaste overtuigingen en herhaalde verwachtingen. We zien dan vooral wat we al kennen.
Verwondering doorbreekt die vanzelfsprekendheid. Ze opent een ruimte waarin we opnieuw kunnen kijken zonder onmiddellijk te weten wat we zien. Een ruimte waarin de werkelijkheid haar vertrouwde contouren even verliest en opnieuw vragen oproept.
Dat is niet altijd comfortabel. Verwondering vraagt dat we onze zekerheden tijdelijk loslaten. Dat we toelaten dat iets groter, rijker of vreemder is dan onze bestaande ideeën erover.
Als mens hebben we houvast nodig. We hebben verhalen nodig, overtuigingen, voorbeelden en gemeenschappen waarin we ons herkennen. Maar we hebben ook het vermogen nodig om die kaders af en toe te verlaten. Werkelijke groei ontstaat vaak op de grens tussen herkenning en onbekendheid.
In onze cultuur worden we voortdurend aangemoedigd om onszelf te definiëren. Via onze voorkeuren, onze overtuigingen, onze prestaties of de groepen waartoe we behoren. We zoeken voorbeelden, rolmodellen en figuren waaraan we ons kunnen spiegelen. Daar is niets mis mee. Maar soms vergeten we dat de meest betekenisvolle ontdekkingen niet buiten ons liggen, maar verscholen zitten in datgene wat we nog niet van onszelf kennen.
Juist daar speelt kunst een bijzondere rol. Een kunstwerk hoeft geen boodschap over te brengen of een probleem op te lossen. Het kan een ervaring aanbieden waarin iets zich aandient zonder volledig verklaard te worden. Iets wat ons aanspreekt zonder dat we precies weten waarom. Het onbekende kijkt als het ware terug naar ons.
Dat moment van ontmoeting kan bevrijdend zijn. Niet omdat het antwoorden geeft, maar omdat het ons uitnodigt om verder te kijken dan onze gebruikelijke kaders.
Misschien ligt daar de diepere betekenis van verwondering. Niet als vlucht uit de werkelijkheid, maar als een manier om er opnieuw mee in contact te komen.
Een goed kunstwerk opent zo'n ruimte. Het nodigt ons uit om doelgericht te kijken zonder een vast doel te hebben. Om aandachtig aanwezig te zijn zonder onmiddellijk te willen begrijpen.
In die openheid ontstaat soms iets wat moeilijk te benoemen valt. Een gevoel van verbondenheid. Een besef dat het leven groter is dan wat we erover weten.
En misschien is het precies daarom dat verwondering geen luxe is, maar een noodzaak.
Misschien omdat het leven zich nooit volledig laat begrijpen. Er blijft altijd iets wat zich onttrekt aan woorden, begrippen en verklaringen. Toch voelen we dat het bestaat. Soms treft het ons onverwacht: in een beeld, een landschap, een ontmoeting, een stilte.
Dat is misschien wat kunst doet. Niet het mysterie oplossen, maar het zichtbaar maken.
Een kunstwerk hoeft geen antwoorden te geven. Het kan een brug zijn naar iets wat zich niet rechtstreeks laat benoemen. We hebben beelden nodig omdat woorden niet altijd volstaan. Het beeld kan een ervaring dragen die ouder is dan taal zelf: een voortalige ervaring waarin betekenis nog niet vastligt maar zich aandient als gevoel, aanwezigheid of vermoeden.
De mens is een symbolisch wezen. We begrijpen onszelf niet enkel via feiten, maar ook via verhalen, beelden en metaforen. Zij helpen ons het onbekende te benaderen zonder het te reduceren.
In een wereld die steeds meer gericht is op beheersing, voorspelling en efficiëntie dreigt die ruimte kleiner te worden. Wetenschappelijke kennis geeft ons onmisbare inzichten in de wereld en stelt ons in staat materiële omstandigheden te beïnvloeden. Maar zij vertelt ons weinig over hoe het voelt om een mens te zijn, om te verlangen, te twijfelen, lief te hebben of betekenis te zoeken.
Daarvoor hebben we andere vormen van weten nodig.
Misschien zoeken we uiteindelijk allemaal naar een sleutel die een deur opent naar een diepere ervaring van verbondenheid. Naar een moment waarop het innerlijke kompas opnieuw voelbaar wordt. Een moment waarop de ruis wegvalt.
Dat is niet altijd comfortabel. Soms ervaren we iets dat groter lijkt dan onszelf. Iets wat tegelijk aantrekt en afstoot. Iets wat ons confronteert met onze eigen begrenzingen. Dat is wat men het sublieme noemt. Niet omdat het mooi is, maar omdat het ons herinnert aan een werkelijkheid die groter is dan wat we kunnen bevatten.
Misschien is dat de reden waarom kunst noodzakelijk blijft. Niet om de wereld te verklaren, maar om ons eraan te herinneren dat niet alles verklaard hoeft te worden.
Dat is misschien de moeilijkste vraag.
Een schilderij is voor mij niet af wanneer alles opgelost is. Integendeel. Een werk is af wanneer het begint terug te spreken. Wanneer het niet langer mijn bedoelingen volgt, maar een eigen aanwezigheid krijgt.
Ik zoek niet naar perfectie of naar een sluitende compositie. Een schilderij hoeft niet alles te verklaren. Het moet juist iets openhouden.
Vaak ontstaat er tijdens het werken een moment waarop ik merk dat het beeld betekenis begint te dragen zonder dat ik die betekenis nog volledig kan benoemen. Er blijft iets bewegen. Iets blijft zich onttrekken. Er ontstaat een spanning tussen wat zichtbaar is en wat verborgen blijft.
Dat is meestal het moment waarop ik stop. Niet omdat het werk klaar is in technische zin, maar omdat het voldoende open is geworden om zijn eigen leven te leiden.
Een goed schilderij geeft mij het gevoel van een intense droom: vertrouwd en vreemd tegelijk. Het haalt mij even uit de snelheid van het dagelijkse leven en brengt mij dichter bij een vorm van aanwezigheid die moeilijk onder woorden te brengen is.
Misschien is een werk af wanneer het mij nog steeds vragen stelt.
Tijdens het schilderen zoek ik niet naar een afbeelding, maar naar een ervaring.
Ik ben geïnteresseerd in de manier waarop een mens vandaag zichtbaar wordt binnen een wereld van detectie, registratie en interpretatie. Daarom verschijnen in mijn werk vaak sporen, markeringen, kleurvelden en fragiele contouren. Ze verwijzen naar lichamen zonder ze volledig af te beelden.
De figuur verschijnt als een aanwezigheid die zich langzaam aftekent en tegelijk weer dreigt te verdwijnen.
Ik zoek naar een spanning tussen herkenning en onzekerheid. Tussen wat zichtbaar wordt en wat zich blijft onttrekken.
Misschien is dat ook waarom begrippen als verwondering, mysterie en het sublieme zo belangrijk zijn binnen mijn werk. Niet omdat ze antwoorden geven, maar omdat ze ruimte maken voor ervaringen die zich niet volledig laten reduceren tot informatie.
Ik probeer een beeld te maken dat betekenis genereert zonder die betekenis volledig vast te leggen.
Ik voel me niet werkelijk aanwezig wanneer ik meer informatie verzamel. Ook niet wanneer ik alles begrijp.
De momenten waarop ik me het meest aanwezig voel, zijn vaak onverwacht. Wanneer ik voetstappen hoor van een onbekende...
Vaak begin ik heel associatief aan een schilderij. Een kleur roept spontaan een andere kleur op, een lijn verandert de ruimte, een vorm verschijnt en verdwijnt weer tijdens het schilderproces. Pas achteraf merk ik dat het schilderij mij...
Onlangs had ik in de galerij een boeiend gesprek over detectiesystemen, gezichtsherkenning en artificiële intelligentie. We spraken over camera's die emoties proberen te herkennen, algoritmen die het gedrag voorspellen en systemen die...
Verwondering wordt vaak gezien als iets bijkomstigs. Een aangename ervaring die af en toe opduikt tijdens een reis, bij een kunstwerk of in een bijzonder moment.
Maar misschien is verwondering geen luxe. Misschien is ze een noodzaak.
Niet meer...
Ik wantrouw beelden die zichzelf volledig verklaren. Misschien omdat een werkelijkheid die volledig verklaard is mij doet denken aan een zwart gat. Alles wordt erin opgezogen. Er blijft geen ruimte meer over voor twijfel, verwondering of...
Ik heb me vaak afgevraagd waarom het gezicht zo hardnekkig in mijn werk terugkeert. Niet omdat ik portretten wil maken. Integendeel. Steeds opnieuw probeer ik juist van het portret weg te bewegen. Toch verschijnt het telkens opnieuw....